Nguyên nhân táo bón ở trẻ và 8 cách khắc phục an toàn

Táo bón là hiện tượng trẻ gặp khó khăn khi đi vệ sinh (như thường xuyên cảm thấy đau ở hậu môn và bụng, khó chịu, rặn đỏ mặt,... mỗi lần đi vệ sinh), mã hóa phân khô cứng và số lần đi ngoài ít hơn bình thường. Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể tự giảm mà không cần phải chăm sóc y tế nếu mẹ thay đổi chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt cho con phù hợp.

Tuy nhiên, nếu táo bón kéo dài nhiều ngày (hơn 1 tuần), lặp lại với tần suất liên tục (nhiều lần trong tháng) thì trẻ sẽ giảm khả năng hấp thụ thu dưỡng chất và khó ngủ ngon. Điều này dẫn đến nguy cơ sụt cân, chậm lớn, suy dinh dưỡng,... rất cao.

Có rất nhiều tác nhân làm cho trẻ bị bón, đi ngoài không được. Trong đó chủ yếu là do:

3.1 Trẻ mắc bệnh lý 

Một số trường hợp táo bón ở trẻ em có thể đến từ bệnh lý. Cụ thể, khi bị ốm (như viêm mũi dị ứng, viêm họng, viêm amidan,...), trẻ sẽ lười ăn, lười uống nước hơn bình thường nên có khả năng gây ra táo bón.

3.2 Do dị tật/bất thường bẩm sinh

Nếu bé bị táo bón thường xuyên thì nguyên nhân thường đến từ những bất thường bẩm sinh ở một bộ phận nào đó trên cơ thể. Chẳng hạn như dài đại tràng, phình đại tràng, khuyết tật tủy sống, thiếu hụt tuyến giáp,... 

3.3 Thói quen nhịn đi vệ sinh

Không ít trẻ vì mãi chơi, ngại đi ngoài ở khu vực lạ, sợ bạn bè trêu chọc,... mà “phớt lờ” cảm giác buồn đi đại tiện. Lâu ngày, cơ thể không thể nhận biết khi nào muốn đi vệ sinh nữa nên chất thải tích tụ ngày một nhiều và dẫn đến tình trạng táo bón.

Ngay khi nhận thấy trẻ táo bón rặn không ra, mẹ nên thử áp dụng một số cách đơn giản bên dưới để con đi ngoài thuận lợi hơn:

4.1 Massage bụng kích thích nhu động ruột

Massage bụng đúng cách có thể hỗ trợ nhu động ruột của bé hoạt động hiệu quả hơn. Nhờ thế, phân được đào thải ra ngoài dễ dàng giúp trẻ cảm thấy dễ chịu, thoải mái.

Mẹ có thể thử massage cho con sau khi ăn xong khoảng 30 phút đến 1 giờ theo các bước bên dưới:

• Bước 1: Mẹ xoa hai lòng bàn tay với nhau để tạo hơi ấm. Sau đó nắm lấy hai đầu gối của trẻ đưa lên phía ngực nhẹ nhàng và giữ trong 1 - 2 phút.
• Bước 2: Mẹ tiếp tục lấy hai tay đặt lên giữa bụng, dưới rốn và từ từ vuốt nhẹ về phía xương sườn. Thực hiện lại động tác khoảng 10 lần.
• Bước 3: Mẹ lật úp người con lại sao cho con nằm ở tư thế thoải mái nhất, rồi sử dụng tay thuận kéo nhẹ từ lưng dưới xuống hông. Tương tự, mẹ lặp lại động tác 10 lần.
• Bước 4: Mẹ nắm chặt tay phải của mình và đặt lên bụng của con (ở vị trí ngay xương hông). Tiếp theo, mẹ vừa xoa tròn; vừa ấn nhẹ tay tại xương sườn, bụng, xương hông trái và đáy bụng của bé. Mẹ cũng thực hiện bước này khoảng 10 lần.
• Bước 5: Mẹ dùng chính nắm tay phải ở bước 4 di chuyển theo chuyển động tròn từ xương sườn trái đến xương hông trái của trẻ. Mẹ lặp lại động tác 10 lần rồi chuyển sang nắm tay trái, massage sườn bên phải.
• Bước 6: Mẹ lấy một ít dầu massage xoa lên hai lòng bàn tay, sau đó xoay tròn quanh bụng bé theo chuyển động tròn trong 2 phút.

4.2 Chườm ấm ở phần bụng

Kết hợp cùng các động tác massage kể trên, mẹ đừng quên bước chườm ấm ở phần bụng cho trẻ bị táo. Điều này góp phần cải thiện khả năng tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng của bé mà không bị đầy hơi, khó tiêu. Song song, chườm ấm bụng còn hỗ trợ máu lưu thông từ tim đến các cơ quan (và ngược lại) tốt hơn nên con cảm thấy thoải mái, ngủ ngon giấc.

Cách thực hiện rất đơn giản là mẹ lấy một chiếc khăn bông, thấm nước ấm hoặc một chai đựng nước ấm áp nhẹ lên bụng con trong 15 phút. Tốt nhất, mẹ nên lặp lại vài lần mỗi ngày để thấy hiệu quả rõ hơn.

4.3 Thay đổi chế độ ăn dặm của trẻ

Nếu nguyên nhân trẻ táo bón đến từ chế độ dinh dưỡng chưa phù hợp thì mẹ hãy điều chỉnh lại bữa ăn hàng ngày của con theo các gợi ý hữu ích sau:

• Tăng cường bổ sung chất xơ:

Chất xơ giúp phát triển hệ vi sinh, từ đó giúp bé tiêu hoá tốt hơn. Ngoài ra, chất xơ cũng có tác dụng hút nước, từ đó làm mềm phân. Hơn nữa, chất xơ còn góp phần làm tăng thể tích phân, kích thích nhu động ruột và giúp bé đi ngoài nhiều hơn. Do đó, mẹ không nên bỏ qua các thực phẩm giàu chất xơ như rau củ, trái cây, ngũ cốc,... khi xây dựng thực đơn cho bé.

Không chỉ vậy, có thể cha mẹ chưa biết, ngoài chất xơ từ thực phẩm trong bữa chính, vào các bữa giữa buổi, cha mẹ cũng dễ dàng bổ sung dưỡng chất ấy cho con bằng trái cây hoặc váng sữa Zott Monte. 

Trong đó, chỉ 100 gram sản phẩm, con yêu đã được “tiếp thêm 0.1 - 0.4 gram chất xơ (tương đương 5 - 10 gram rau xanh thông thường) giúp “bôi trơn” đường ruột và giảm táo bón. Ngoài ra, chất xơ còn hỗ trợ nuôi dưỡng lợi khuẩn (probiotics) trong ruột già để bé hấp thu và tiêu hóa dinh dưỡng tốt hơn.

>> Xem thêm:Bé bị táo bón nên ăn gì, kiêng ăn gì để bụng khỏe?

Thêm vào đó, váng sữa Zott Monte còn có nhiều dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển của bé như chất đạm, chất béo, vitamin A và Canxi. Điều này tạo điều kiện cho trẻ tăng trưởng thể chất, hoàn thiện chức năng thị giác, não bộ vượt trội.

>> Ngoài những thông tin như trên, váng sữa Zott Monte còn có nhiều ưu điểm về chất lượng sữa, quy trình sản xuất và bảo quản sản phẩm. Mời cha mẹ tìm hiểu thêm tại đây!

• Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo xấu: 

Mẹ không nên để trẻ táo bón không đi ngoài được ăn đồ chiên rán, đồ chế biến sẵn, thức ăn cay nóng,... Bởi, những thực phẩm đó càng tăng thêm áp lực cho đường ruột nên tình trạng táo càng nghiêm trọng hơn.

4.4 Khuyến khích trẻ vận động nhiều hơn

Rèn luyện thể chất đều đặn mỗi ngày là cách cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ hiệu quả, an toàn. Bởi lẽ, khi cơ thể duy trì cường độ vận động phù hợp sẽ hỗ trợ ruột hoạt động tốt hơn, từ đó đẩy chất thải ra ngoài thuận lợi hơn. 

Một số bài tập lý tưởng cho cha mẹ cùng bé vận động thể chất hàng ngày là chạy bộ, nhảy dây, chống đẩy, đạp xe, bơi lội,...

4.5 Tập cho trẻ thói quen đi vệ sinh đúng cách

Mẹ hãy đồng hành cùng con tập đi ngoài, tạo cảm giác thoải mái tối đa bằng cách sử dụng bệ ngồi toilet theo sở thích của trẻ; khuyến khích bé ngồi trên bồn cầu ít nhất 2 lần/tuần, 10 phút/lần sau bữa ăn,... Bên cạnh đó, mẹ đừng quên tặng phần thưởng (như váng sữa Zott Monte, trái cây tươi, nước ép,...) nếu bé thực hiện tốt để khích lệ tinh thần.

Đặc biệt, mẹ nên hướng dẫn tư thế ngồi bồn cầu đúng chuẩn với hai chân chạm đất (hoặc nếu dùng chung bồn cầu với người lớn thì nên kê thêm 1 chiếc ghế nhỏ dưới chân) và lưng thẳng. Qua đó giúp bé đi ngoài dễ dàng, đảm bảo sạch phân trong ruột. 

>> Xem thêm: Bé hay bị táo bón? Mẹo đơn giản giúp con 'đi đều' mỗi ngày không cần thuốc!

4.6 Bổ sung đủ nước cho bé

Như đã đề cập kể trên, nước giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình đường ruột đào thải phân. Do đó, mẹ nên đảm bảo con uống đủ nước theo khuyến nghị từ Viện Dinh Dưỡng (năm 2012) như sau:

• Trẻ em từ 1 - 10 kg: Uống đủ 100 ml/kg.
• Trẻ em từ 11 - 20 kg: Uống đủ 1.000 ml nước và thêm 50 ml/kg cho mỗi 10 kg cân nặng tăng lên.
• Trẻ em từ 21 kg trở lên: Uống đủ 1.500 ml và thêm 20 ml/kg cho mỗi 20 kg cân nặng tăng lên.

Có rất nhiều cách bổ sung nước cho trẻ bị táo bón như uống nước đun sôi để nguội, thử nước nước ép trái cây tươi, ăn kèm nước súp/nước canh trong bữa ăn,...

Táo bón ở trẻ em không phải là vấn đề quá nghiêm trọng nên phụ huynh có thể tự xử lý tại nhà. Tuy nhiên, khi trẻ bị táo kèm theo một số biểu hiện lạ bên dưới thì cha mẹ nên đưa con đến bác sĩ sớm: 

• Táo bón kéo dài hơn 2 tuần.
• Sốt.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Chán ăn.
• Có máu trong phân.
• Bụng căng cứng.
• Sụt cân.
• Đau bụng dữ dội khi đi ngoài.