Nhận biết dấu hiệu trẻ bị cảm lạnh và cách xử trí hiệu quả

Cảm lạnh là tình trạng thường gặp ở trẻ vào thời điểm giao mùa, do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện. Tuy bệnh có thể tự khỏi, nhưng phụ huynh cần nhận biết biểu hiện của trẻ khi bị cảm lạnh để có phương pháp chăm sóc đúng cách, giúp con nhanh hồi sức và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
1. Cảm lạnh ở trẻ là gì?
Cảm lạnh là một bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus gây ra, hiện chưa có thuốc đặc trị và vacxin phòng ngừa tuyệt đối. Trung bình trẻ có thể mắc bệnh này 6 - 8 lần mỗi năm, nhất là khi thời tiết giao mùa trở lạnh và mưa đột ngột.
Cảm lạnh thường bị nhầm lẫn với cảm cúm, bởi cả hai đều là bệnh đường hô hấp do nhiễm trùng virus và có các triệu chứng tương tự nhau. Nhưng thực tế, cảm cúm chỉ do virus cúm gây ra, trong khi cảm lạnh có thể do nhiều loại virus khác nhau. Đồng thời triệu chứng cảm lạnh ở trẻ thường chỉ diễn ra từ 5 - 7 ngày, sau đó tình trạng ho, rát họng hoặc sổ mũi sẽ giảm dần. Còn cảm cúm kéo dài lâu hơn trong vài tuần, thường đi kèm với các triệu chứng nặng như sốt cao, nôn, nhức đầu, đau cơ…

2. Điểm danh các biểu hiện của trẻ bị cảm lạnh
Thông thường sau khi nhiễm virus 1 - 3 ngày, trẻ bắt đầu có những biểu hiện cảm lạnh như:
2.1. Chảy nước mũi
Dấu hiệu trẻ bị cảm lạnh thường bắt đầu với triệu chứng chảy nước mũi. Nước mũi ban đầu trong, loãng, nhưng có thể trở nên đặc hơn và chuyển sang màu xanh hoặc vàng sau vài ngày.
2.2. Nghẹt mũi
Nghẹt mũi có thể làm trẻ gặp khó khăn khi hít thở. Tình trạng này nếu xảy ra khi ngủ có thể làm gián đoạn giấc ngủ, khiến trẻ khó chịu, quấy khóc.
>> Xem thêm: Vì sao trẻ bị nghẹt mũi khi ngủ và cách xử lý an toàn
2.3. Hắt hơi liên tục
Hắt hơi là phản ứng tự nhiên của cơ thể để loại bỏ các chất kích thích hoặc virus ra khỏi đường mũi. Bé bị cảm lạnh thường hắt hơi liên tục, nhất là trong giai đoạn đầu của bệnh.
2.4. Đau họng
Đau họng là biểu hiện của bé bị cảm lạnh do virus làm sưng niêm mạc họng. Tình trạng này có thể khiến bé bị đau mỗi khi nuốt nước miếng hay thức ăn.
2.5. Ho
Cơn ho thường xuất hiện sau khi trẻ bị chảy nước mũi vài ngày. Ho có thể khan hoặc có đờm, tùy thuộc vào mức độ kích ứng hoặc viêm của đường hô hấp.
2.6. Sốt nhẹ
Sốt nhẹ là triệu chứng cảm lạnh hiếm gặp, nhưng sẽ khiến trẻ trở nên mệt mỏi, uể oải, ít hoạt động và muốn được nghỉ ngơi nhiều hơn.
2.7. Một số dấu hiệu trẻ bị cảm lạnh khác
Bé bị cảm lạnh cũng có xu hướng biếng ăn, quấy khóc hoặc khó chịu hơn bình thường. Một số trẻ còn có triệu chứng đau đầu hoặc đau cơ nhẹ. Do đó cha mẹ cần chú ý theo dõi các biểu hiện của trẻ bị cảm lạnh để có hướng xử trí kịp thời.
>> Xem thêm: Cách tăng đề kháng cho bé hay ốm vặt mẹ không nên bỏ qua

3. Nguyên nhân khiến bé bị cảm lạnh thường gặp
Có đến 200 chủng virus (thường gặp nhất là rhinovirus) là nguyên nhân khiến bé bị cảm lạnh. Loại virus này dễ lây lan cho trẻ nếu có tiếp xúc trực tiếp với người đang mắc bệnh. Cụ thể, khi người nhiễm virus ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn nhỏ mang virus có thể phát tán trong không khí và xâm nhập vào đường hô hấp của trẻ.
Bên cạnh đó, một số chủng virus có thể tồn tại lâu trên bề mặt của vật dụng xung quanh (như đồ chơi, bàn ghế). Nếu trẻ chạm vào chúng rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng sẽ bị nhiễm virus gây cảm lạnh.
Ngoài ra, hệ miễn dịch của trẻ nhỏ chưa phát triển hoàn thiện, khả năng chống lại virus còn hạn chế nên dễ có nguy cơ bị cảm lạnh nếu:
- Trẻ không được giữ ấm cẩn thận, nhất là vào mùa lạnh, dễ bị hạ thân nhiệt, làm suy giảm sức đề kháng và tăng khả năng nhiễm virus hơn.
- Trẻ thường xuyên mút tay, không rửa tay sạch trước khi ăn, hoặc dùng chung đồ chơi, bình uống nước với trẻ khác dễ bị lây virus.
- Sống trong môi trường ẩm thấp, ô nhiễm không khí, nhiều bụi mịn, khói thuốc lá… sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho virus xâm nhập.
- Mắc các bệnh nền làm suy giảm hệ thống miễn dịch.
- Trẻ thường xuyên đến những nơi đông người.
4. Hệ quả khi trẻ bị cảm lạnh kéo dài
Cảm lạnh ở trẻ em không phải là bệnh nguy hiểm, thường tự khỏi trong vòng 1 tuần (hoặc có thể lâu hơn, tùy vào tình trạng mỗi trẻ) - khi được theo dõi, chăm sóc và điều trị đúng cách tại nhà.
Ngược lại, nếu trẻ không được chăm sóc kỹ lưỡng, để cảm lạnh kéo dài có thể gây nên một số biến chứng như:
- Nhiễm trùng tai cấp tính (viêm tai giữa): Đây là biến chứng thường gặp nhất của cảm lạnh, xảy ra khi vi khuẩn hoặc virus xâm nhập vào không gian phía sau màng nhĩ.
- Thở khò khè: Trẻ bị cảm lạnh có thể gây thở khò khè, ngay cả khi không bị hen suyễn. Nếu con bạn bị hen suyễn, cảm lạnh sẽ khiến tình trạng khò khè trở nặng hơn.
- Viêm xoang cấp tính: Bé bị cảm lạnh mãi không khỏi có thể dẫn đến tình trạng viêm niêm mạc hô hấp lót trong các xoang cạnh mũi.
- Các bệnh nhiễm trùng khác: Bệnh cảm lạnh cũng có thể dẫn đến các bệnh lý khác như viêm phổi, viêm tiểu phế quản, viêm thanh quản… bố mẹ không nên chủ quan.

5. Nên làm gì khi trẻ bị cảm lạnh?
Khi nhận thấy biểu hiện cảm lạnh của trẻ, mẹ có thể tham khảo những cách dưới đây để hỗ trợ con giảm nhẹ triệu chứng và nhanh hồi phục sức khỏe:
5.1 Cho trẻ nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc
Nghỉ ngơi và đảm bảo giấc ngủ đủ có thể hỗ trợ hoạt động hệ miễn dịch, giúp cơ thể phục hồi tốt. Vì thế mẹ nên sắp xếp thời gian cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý, đồng thời tạo môi trường ngủ yên tĩnh, thoải mái để trẻ dễ dàng vào giấc, ngủ sâu hơn.
5.2 Thực hiện các biện pháp giảm ho
Ho là phản xạ tự nhiên giúp làm sạch đường hô hấp, nhưng ho kéo dài có thể gây khó chịu cho trẻ. Để giảm ho, mẹ có thể áp dụng các biện pháp như:
- Dùng siro ho thảo dược: Cho trẻ sử dụng các loại thuốc ho có nguồn gốc thảo dược sẽ giúp làm dịu cổ họng. Lưu ý, mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để được chỉ định loại thuốc ho phù hợp độ tuổi của trẻ.
- Giữ ẩm không khí: Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ giúp giảm kích ứng đường hô hấp. Trường hợp trong phòng dùng máy điều hòa, không nên bật nhiệt độ thấp hơn 27 độ C và không cho trẻ ở trong môi trường này quá 3 tiếng.
- Súc miệng nước muối: Bé bị cảm lạnh có triệu chứng ho có đờm nên súc miệng bằng nước muối 2 lần/ngày để cải thiện tình trạng.
5.3 Giữ ấm cơ thể và hỗ trợ bé vệ sinh đường hô hấp
Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ, ngực và bàn chân là cách trị cảm lạnh cho bé duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định, hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn. Song song, mẹ cũng nên hỗ trợ con vệ sinh đường hô hấp để thông thoáng mũi, bằng cách:
- Rửa mũi bằng dung dịch muối sinh lý: Giúp làm sạch dịch nhầy, giảm nghẹt mũi và tạo cảm giác dễ chịu cho trẻ.
- Hút mũi: Trường hợp trẻ bị cảm lạnh chưa biết xì mũi, phụ huynh có thể sử dụng dụng cụ hút mũi để loại bỏ dịch nhầy.
Lưu ý, khi thực hiện các biện pháp vệ sinh kể trên, bố mẹ nên thao tác nhẹ nhàng và đúng cách để tránh gây tổn thương niêm mạc mũi của trẻ.
5.4 Ưu tiên cho bé ăn thực phẩm mềm, dễ tiêu, giàu dinh dưỡng
Khi bị cảm lạnh, trẻ có thể chán ăn hoặc khó nuốt do đau họng. Vì thế, mẹ nên chế biến các thực phẩm mềm, dễ tiêu như cháo, súp, và giàu dinh dưỡng giúp trẻ dễ ăn hơn và cung cấp đủ năng lượng, vitamin cần thiết cho quá trình phục hồi. Đồng thời, mẹ cũng cần đảm bảo bữa ăn cân đối, bổ sung thêm trái cây và rau xanh để tăng cường vitamin C, hỗ trợ hệ miễn dịch.
>> Xem thêm: Bé ốm nên ăn gì để nhanh hồi phục và tăng cường đề kháng?
5.5 Cho trẻ uống nhiều chất lỏng
Trẻ cần được bổ sung đủ nước, nhằm tránh nguy cơ mất nước (nhất là khi trẻ bị sốt). Phụ huynh có thể cho con uống nước giữa mỗi lần ăn hoặc dùng dung dịch bù nước theo hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ.
5.6 Sử dụng thuốc theo chỉ định bác sĩ (nếu có)
Trong một số trường hợp trẻ bị cảm lạnh, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm triệu chứng như hạ sốt, giảm đau hoặc thuốc giảm ho phù hợp với độ tuổi và tình trạng của trẻ. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ đúng liều lượng và hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ý cho trẻ dùng thuốc, đặc biệt là thuốc kháng sinh, vì cảm lạnh thường do virus gây ra và kháng sinh không có tác dụng trong trường hợp này.
>> Xem thêm: Có nên cho trẻ uống sản phẩm tăng sức đề kháng không?
6. Bé bị cảm lạnh: Khi nào cần đưa đến bác sĩ?
Nếu trẻ có biểu hiện cảm lạnh kéo dài hoặc các triệu chứng nghiêm trọng hơn như sốt cao, ớn lạnh, khó thở, nôn mửa thường xuyên… Phụ huynh nên đưa trẻ đến bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời.

7. Cách phòng ngừa cảm lạnh ở trẻ hiệu quả
Để phòng tránh bé bị cảm lạnh tốt nhất cần tìm cách nâng cao hệ miễn dịch và chú ý các yếu tố nguy cơ dễ lây nhiễm virus. Sau đây là một số biện pháp ngừa cảm lạnh ở trẻ bố mẹ nên biết:
7.1 Cho trẻ ăn uống khoa học, đủ chất
Các nghiên cứu cho biết, 70% khả năng miễn dịch nằm ở đường ruột. Do đó, đường ruột khỏe mạnh sẽ giúp trẻ có sức đề kháng tốt hơn và tăng cường sức khỏe tổng thể. Để làm được điều này, mẹ nên tích cực bổ sung các thực phẩm tốt cho hệ tiêu hóa như rau xanh, trái cây, váng sữa… giúp tăng cường lợi khuẩn và dưỡng chất cần thiết cho hệ miễn dịch khỏe mạnh.
Đặc biệt, ở bữa giữa buổi mẹ có thể bổ sung cho trẻ váng sữa Zott Monte. Sản phẩm cung cấp nguồn dưỡng chất quan trọng như Chất xơ, Protein, Vitamin A tiếp thêm sức mạnh giúp hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch của con thêm cứng cáp, đủ sức đề kháng ‘chiến đấu’ với vi khuẩn, vi rút lúc giao mùa như:
- Chất xơ: Hỗ trợ tiêu hóa khỏe mạnh, bổ sung prebiotic giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
- Protein (chất đạm): Đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất các tế bào trong cơ thể, trong đó có tế bào miễn dịch.
- Vitamin A: Giúp mắt sáng khỏe, tinh nhanh, đồng thời hỗ trợ nâng cao miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ vi khuẩn và vi rút xâm nhập.
Chưa kể, váng sữa Zott Monte còn sở hữu nhiều dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của bé như Chất béo tốt từ sữa tươi giúp bé luôn tràn đầy năng lượng và hỗ trợ sự hấp thụ của vitamin A, D, E; Canxi nuôi dưỡng hệ răng - xương chắc khỏe, hệ cơ bắp hoàn chỉnh giúp trẻ phát triển tầm vóc cao lớn. Đặc biệt, váng sữa được sản xuất trong quy trình khép kín, trải qua quá trình kiểm tra chất lượng khắt khe, mẹ an tâm cho bé yêu thưởng thức mỗi ngày!
7.2 Tạo thói quen rửa tay cho bé và gia đình
Tay là nơi dễ nhiễm vi khuẩn, vi rút từ môi trường. Vì thế cha mẹ (hoặc người chăm sóc trẻ) nên rửa tay sạch trước khi tiếp xúc với trẻ, đồng thời dạy trẻ cách rửa tay đúng bằng xà phòng sau khi đi học về, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Việc này sẽ giúp ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh.
7.3 Vệ sinh đồ dùng cá nhân của trẻ thường xuyên
Đồ dùng cá nhân của trẻ cũng có thể là môi trường tích tụ vi khuẩn và virus. Vì vậy phụ huynh nên thường xuyên làm sạch và khử trùng đồ chơi, bình sữa, khăn mặt của trẻ để ngăn mầm bệnh.
7.4 Vận động ngoài trời hợp lý
Vận động ngoài trời giúp trẻ hấp thụ vitamin D tự nhiên từ ánh sáng mặt trời, qua đó hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch. Tuy nhiên, mẹ cần đảm bảo con mặc đủ ấm và tránh để con ra mồ hôi nhiều để không bị cảm lạnh.
Hy vọng qua bài viết này, phụ huynh đã biết được biểu hiện của trẻ bị cảm lạnh là gì và cách xử trí, phòng ngừa hiệu quả. Tuy bệnh có thể tự khỏi mà không cần điều trị, nhưng bố mẹ chú ý chăm sóc đúng cách và theo dõi triệu chứng cảm lạnh ở trẻ để tránh bệnh tiến triển nghiêm trọng.
>> Xem thêm:
- Cách sử dụng Probiotic cho trẻ sơ sinh và lưu ý nên biết
- Trẻ hay ốm vặt nên bổ sung gì để tăng cường sức khỏe?
- Tăng đề kháng cho trẻ không cần thuốc - mẹ biết chưa?







