Trẻ mấy tháng biết nói? Làm thế nào hỗ trợ con tốt nhất?

1. Giải đáp: Trẻ bao nhiêu tháng thì biết nói?

Giải đáp cho thắc mắc trẻ mấy tháng biết nói đó là trung bình khoảng 12 - 18 tháng tuổi. Thời điểm này trẻ có thể phát ra những từ ngữ đơn giản như ‘mẹ’, ‘ba’ và hiểu được những gì mà mình đang nói.

2. Quá trình trẻ học nói diễn ra như thế nào?

Mẹ có biết, từ khi sinh ra trẻ đã ‘biết giao tiếp’ hay không? Quá trình học nói của trẻ diễn ra theo từng giai đoạn, từ giao tiếp phi ngôn ngữ khi mới sinh đến sử dụng câu phức và kể chuyện thành thạo ở 4–5 tuổi. Cha mẹ cần theo dõi các mốc phát triển ngôn ngữ để sớm phát hiện dấu hiệu chậm nói hoặc bất thường và đưa trẻ thăm khám kịp thời.

2.1 Trước 6 tháng tuổi

Nhiều bậc cha mẹ luôn thắc mắc trẻ bao nhiêu tháng thì biết nói, trên thực tế con sẽ có những cách giao tiếp riêng của mình qua từng giai đoạn. Chẳng hạn trước 6 tháng tuổi, trẻ đã biết thể hiện mong muốn của mình bằng tiếng khóc, tiếng ‘aaa’, ‘ê a’, ‘ooo’ và kèm theo biểu cảm khuôn mặt, cử chỉ tay chân. Đồng thời, trẻ giai đoạn này cũng thường xuyên phản ứng với giọng nói của cha mẹ.

2.2 Giai đoạn 6 - 9 tháng tuổi

Đây là giai đoạn có nhiều dấu hiệu bé sắp biết nói khi bé đã phát triển khả năng điều chỉnh âm thanh, có thể bi bô vài âm đơn theo hướng dẫn của cha mẹ như ‘ma’, ‘ba’. Sau 9 tháng tuổi, bé có thể hiểu một vài từ cơ bản như ‘không’ và ‘chào/baii (bye)’.

2.3 Từ 12 - 18 tháng tuổi

Trả lời cho băn khoăn bé mấy tháng biết nói đó là trung bình từ khoảng 12 đến 18 tháng tuổi. Giai đoạn này bé tập nói một số từ đơn giản như mẹ, ba hoặc tên một số đồ vật quen thuộc như bóng, xe,... Không chỉ vậy, các bé trong giai đoạn này còn có thể hiểu hoặc trả lời những yêu cầu ngắn của cha mẹ (có thể tuân theo hoặc không), chẳng hạn như ‘Không được! Đặt cái này xuống’.

2.4 Đến 18 tháng tuổi

Bước vào giai đoạn từ 18 tháng, bé nói được rõ hơn một vài từ đơn đơn giản như ba, mẹ, bóng,... và có thể chỉ vào người, đồ vật cũng như các bộ phận cơ thể để gọi tên. Ngoài ra, con sẽ lặp lại những từ ở cuối câu mà cha mẹ nói (ví dụ, khi hỏi ‘con thích không’, bé liền lặp lại ngay ‘không’). Nên độ tuổi này cũng là câu trả lời cho băn khoăn trẻ bao nhiêu tháng biết nói rõ ràng hơn.

2.5 Giai đoạn 2 tuổi trở đi 

Bé bao nhiêu tháng biết nói và ghép từ? Đó chính là bước vào cột mốc 2 tuổi. Độ tuổi này bé yêu nhà bạn đã có vốn từ đa dạng hơn khoảng 50 đến 100 từ. Đồng thời, bé còn có thể ghép các từ mình biết thành cụm từ dài hơn hoặc một câu trọn vẹn có nghĩa. Chẳng hạn, ‘con ăn cơm’, ‘con ăn cá’, ‘con đi tắm’, ‘mẹ bế’, ‘sữa của con’,...

2.6 Khi 3 tuổi 

Giai đoạn bé 3 tuổi, vốn từ của con càng ngày càng đa dạng hơn nên có thể diễn đạt suy nghĩ của mình thành câu rõ nghĩa. Nhiều trẻ em ở độ tuổi này có thể ghép các câu gồm 3 hoặc 4 từ lại với nhau. Đồng thời, trẻ cũng có thể trả lời được những câu hỏi đơn giản như ‘Ai’, ‘Cái gì’, ‘Ở đâu’ và ‘Tại sao’. 

2.7 Giai đoạn 4 - 5 tuổi

Chạm mốc 4 - 5 tuổi chính là giải đáp khi nào trẻ biết nói thuần thục mà cha mẹ băn khoăn. Thời điểm này vốn từ của trẻ đã đa dạng hơn khoảng 2.500 từ, nên có thể sử dụng nhưng câu phức tạp hơn, kể được những câu chuyện đơn giản và bắt đầu hiểu cách sử dụng ngữ pháp trong giao tiếp. Chẳng hạn như trẻ biết bắt đầu kết hợp các câu ngắn lại thành câu dài hơn khi sử dụng liên từ ‘và’, ‘nhưng’ hoặc ‘bởi vì’.

Lưu ý:

• Trẻ em mấy tháng biết nói còn tùy thuộc vào tốc độ phát triển của bé và thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo.
• Chỉ khi con chậm nói, kèm theo các dấu hiệu bất thường về sức khỏe như chậm tăng cân, chậm tăng chiều cao, không có phản ứng với lời nói của cha mẹ,... thì cha mẹ hãy đưa con đến bác sĩ thăm khám càng sớm càng tốt.

3. Bật mí cách dạy trẻ biết nói theo từng độ tuổi

Sau khi đã tìm hiểu trẻ bao nhiêu tuổi biết nói, cha mẹ nên tìm hiểu thêm cách để dạy con biết nói theo từng độ tuổi phù hợp. Cha mẹ nên hỗ trợ phát triển ngôn ngữ cho trẻ phù hợp từng giai đoạn, từ giao tiếp, trò chuyện và đọc sách khi còn nhỏ đến mở rộng vốn từ, khuyến khích nói câu hoàn chỉnh và tạo môi trường giao tiếp tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày. Đồng thời, hạn chế các yếu tố cản trở như lạm dụng ti giả hoặc cho trẻ xem TV quá nhiều. Cụ thể: 

3.1 Trước 6 tháng tuổi

Khi bé bước vào 6 tháng tuổi, cha mẹ có thể dạy con phát triển ngôn ngữ bằng cách:

• Hãy bế em bé lại gần và nhìn bé khi bạn nói chuyện. Lúc này bé sẽ quan sát khuôn mặt của bạn và phản ứng khi cha mẹ nói chuyện.
• Luôn trò chuyện với bé mỗi khi cho bé ăn, thay tã hoặc tắm.
• Có thể hát cho bé nghe giúp bé làm quen với nhịp điệu của ngôn ngữ.
• Hãy lặp lại những âm thanh mà bé phát ra giúp bé biết lắng nghe hơn.
• Nên nói chuyện với con bằng giọng điệu du dương giúp thu hút sự chú ý của bé.

3.2 Thời điểm 6 - 12 tháng tuổi

Đến khi bé bước vào giai đoạn 6 - 12 tháng tuổi, cha mẹ nên:

• Gọi tên và chỉ vào các đồ vật mà cả hai cùng nhìn thấy, chẳng hạn ‘Nhìn này, có một con mèo.’ Việc này không chỉ giúp bé học từ mới mà còn tạo cơ hội để bé bắt chước bạn. Ngoài ra, khi bé lớn hơn, bạn có thể bổ sung thêm chi tiết như: ‘Nhìn này, một con mèo đang nằm trên ghế.’
• Dành thời gian xem sách cùng bé, có thể vừa đọc hoặc trò chuyện về những hình ảnh trong sách để tăng sự tương tác với con.
• Chỉ nên cho bé dùng ti giả khi ngủ, vì nếu dùng thường xuyên có thể cản trở việc học nói của con. Lưu ý, để hỗ trợ quá trình phát triển ngôn ngữ, cha mẹ hãy cố gắng tập cho con ngừng sử dụng ti giả hoàn toàn khi được 12 tháng tuổi.
• Có thể chơi cùng con các trò chơi đơn giản như ‘ú òa’ hoặc ‘đi vòng quanh’ cùng bé. Những trò chơi này không chỉ thú vị mà còn giúp bé phát triển kỹ năng quan trọng như tập trung và lắng nghe.

3.3 Giai đoạn 12 - 18 tháng tuổi

Giai đoạn 12 - 18 tháng tuổi, để giúp trẻ nói thuần thục hơn cha mẹ hãy:

• Khi trẻ đang cố gắng nói một từ nhưng lại nói sai, thay vì trách mắng, bạn nên nhắc lại từ đúng để trẻ có thể học theo. Ví dụ, nếu trẻ chỉ vào một con chó và nói ‘có’, bạn có thể trả lời ‘Đúng rồi, đó là một con chó.’
• Hãy tăng cường vốn từ vựng cho trẻ bằng cách cho trẻ chọn lựa giữa các món đồ hoặc thực phẩm như hỏi ‘Con muốn ăn táo hay chuối?. Điều này giúp trẻ học cách sử dụng từ ngữ và giao tiếp tốt hơn.
• Mua các đồ chơi hoặc sách phát ra âm thanh cũng có thể giúp trẻ phát triển kỹ năng nghe, tạo nền tảng cho việc phát triển ngôn ngữ sau này.
• Khi trẻ lớn hơn, mẹ có thể cùng trẻ hát những bài đồng dao và bài hát có hành động như ‘Một con vịt xòe ra hai cái cánh’,... Những bài hát này không chỉ giúp trẻ học từ ngữ mà còn hỗ trợ trẻ ghi nhớ các từ thông qua hành động kèm theo.

3.4 Từ 18 - 24 tháng tuổi

Bước vào cột mốc bé từ 18 - 24 tháng tuổi, cha mẹ có thể dạy con phát triển hơn về mặt ngôn ngữ bằng cách:

• Lặp lại từ ngữ hoặc hỏi bé những câu đơn giản giúp bé dễ dàng tiếp thu, hiểu nghĩa của từ và nhớ lâu hơn như ‘Giày của con đâu?’, ‘Hôm nay con có đi giày xanh không?’ hoặc ‘Chúng ta cùng đi giày nhé.’
• Hãy sử dụng các hướng dẫn đơn giản để trẻ có thể hiểu, nắm bắt thông tin nhanh hơn, chẳng hạn như ‘Lấy áo khoác của con’ hoặc ‘Đóng cửa lại’. 
• Có thể hỏi và yêu cầu trẻ chỉ vào những bộ phận trên cơ thể mình như tay, chân, mắt, mũi, miệng,... để giúp con làm quen với cách nhận diện các bộ phận cơ thể qua ngôn ngữ.
• Nên hạn chế thời gian xem TV của trẻ mỗi ngày, thay vào đó hãy khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động hữu ích hơn như tô màu, nghe kể chuyện,...

3.5 Khi được 2 - 3 tuổi

Giai đoạn 2 - 3 tuổi con đã có thể nói nhiều hơn, cha mẹ hãy:

• Khi trẻ nói một từ hay cụm từ ngắn, cha mẹ có thể trả lời bằng câu dài hơn để trẻ học cách xây dựng câu. Chẳng hạn như nếu trẻ nói ‘Cởi tất’, mẹ có thể đáp lại ‘Đúng rồi, chúng ta đang cởi tất của con’.
• Khi bắt đầu câu, hãy gọi tên của trẻ để thu hút sự chú ý của trẻ. Đồng thời, khi đặt câu hỏi, mẹ hãy kiên nhẫn cho trẻ đủ thời gian để trả lời, giúp con cảm thấy thoải mái hơn.
• Dạy trẻ liên kết từ ngữ với đối tượng cụ thể bằng cách, mẹ hãy cho trẻ xem một quả bóng, một chú gấu bông và một chiếc lục lạc rồi nói ‘Đó là đồ chơi’. 
• Dạy trẻ biết cách tương tác với thế giới xung quanh như nói ‘Ố-ồ’ khi vô tình làm rơi đồ vật hoặc nói ‘Meo meo’ khi cho trẻ xem hình ảnh con mèo.
• Thường xuyên trò chuyện với trẻ khi bạn làm việc nhà như khi dọn dẹp, nấu ăn hay mua sắm để tạo cơ hội cho trẻ học hỏi thêm từ vựng và hình thành thói quen giao tiếp.

4. Dấu hiệu trẻ chậm nói là gì? Cha mẹ nên xử trí thế nào?

Ngoài việc chú ý đến mốc thời gian trẻ mấy tháng biết nói, cha mẹ thường xuyên theo dõi các cột mốc phát triển ngôn ngữ để sớm nhận diện và can thiệp nếu trẻ có dấu hiệu chậm nói. Các biểu hiện có thể cho thấy trẻ chậm nói theo từng độ tuổi, từ 12 tháng (thiếu cử chỉ, âm đơn), 18-24 tháng (vốn từ ít, khó hiểu lệnh), 30 tháng (chưa biết nói câu đơn), đến 3-4 tuổi (chưa biết kể chuyện hoặc hiểu các khái niệm cơ bản). 

4.1 Trẻ 12 tháng tuổi

• Không nói được những âm đơn như mẹ, ba.
• Không sử dụng cử chỉ như vẫy tay, lắc đầu.
• Không hiểu và phản ứng với các từ như không, tạm biệt và tên của mình.
• Không chỉ ra những thứ thú vị như một con chim hay máy bay trên cao.
• Không nói ít nhất một từ.

4.2 Trẻ 18 - 24 tháng tuổi

• Không trả lời hay phản ứng gì khi được hỏi.
• Không hiểu những hiệu lệnh đơn giản cha mẹ yêu cầu.
• Không biết ít nhất 50 từ.
• Không thể nói câu gồm hai từ.

4.3 Trẻ 30 tháng tuổi

• Không sử dụng bất kỳ câu đơn nào có từ hai đến bốn từ.
• Không thể sử dụng bất kỳ đại từ nào như con, chúng ta,...
• Không hỏi những câu hỏi đơn giản.

4.4 Trẻ 3 - 4 tuổi

• Không biết cách ghép các cụm từ ngắn lại với nhau.
• Không thể kể một câu chuyện đơn giản.
• Không biết chức năng của các đồ vật thông thường trong gia đình (như bàn chải đánh răng hoặc nĩa).
• Chưa thành thạo hầu hết các phụ âm đơn a, b, c,...
• Không thể trả lời câu hỏi như ‘tại sao’.
• Không hiểu khái niệm ‘giống nhau’ và ‘khác nhau’.
• Không hiểu các thuật ngữ không gian như trên, dưới, bên cạnh, trước mặt.

Do đó, nếu thấy con có những biểu hiện này, khuyến nghị cha mẹ nên đưa trẻ đi bác sĩ thăm khám càng sớm càng tốt.

5. Giải đáp thắc mắc thường gặp

Bên cạnh những băn khoăn trẻ bao nhiêu tháng thì biết nói, trong quá trình nuôi dạy con nhiều cha mẹ cũng có một số thắc mắc như:

Đến đây mong rằng đã giúp nhiều bậc cha mẹ giải đáp băn khoăn trẻ mấy tháng biết nói. Việc trẻ biết nói là một cột mốc quan trọng trong sự phát triển của bé. Tuy nhiên, mốc thời gian mấy tháng bé biết nói có thể khác nhau ở mỗi trẻ, nên cha mẹ hãy luôn chú ý đến con để có thể hỗ trợ trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tốt nhất. 

Thời điểm bé bắt đầu biết nói cũng đánh dấu những bước phát triển đáng kể trong nhận thức của trẻ, như việc bé muốn tự làm mọi thứ, thích đưa ra quyết định và bày tỏ sự tò mò với thế giới xung quanh. Bên cạnh việc hỗ trợ trẻ học nói hiệu quả, cha mẹ cũng cần chú ý đến việc cung cấp một chế độ dinh dưỡng cân đối, giúp con phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ và thị giác.

Trong đó, dù là bữa ăn chính hay bữa ăn bổ sung, cha mẹ đều nên đa dạng món ăn, giúp kích thích sự thèm ăn và đảm bảo con nhận đủ dưỡng chất thiết yếu. Ví dụ, trong bữa giữa buổi cha mẹ có thể linh hoạt thay đổi món ăn cho bé như váng sữa, bánh flan, pudding hay trái cây tươi. Hoặc đơn giản, cùng một món như váng sữa, cha mẹ để trẻ tùy chọn hương vị yêu thích.

Thấu hiểu sâu sắc sở thích của trẻ, váng sữa Zott Monte với 4 phiên bản vị thơm ngon gồm: hương vị tự nhiên thuần khiết từ sữa tươi (Monte Classic và Monte Canxi Plus), vị Vani và vị Sô cô la.